Op blz. 137 van “ Zorg en de staat “ lees ik in paragraaf 1 “ Wie het zich kon veroorloven, trok weg uit de buurten waar de armen woonden.Dat was de dominante strategie van de negentiende –eeuwse stadsbewoners:verhuizen naar rijker,schoner,ruimer en veiliger wijken-de strategie van het individuele isolationisme. Een gezin dat in een betere buurt kon huren of kopen, koos voor die uitweg. De resultante van dit individuele isolationisme was ruimtelijke segregatie: de afzondering van de verschillende sociale klassen in aparte woonwijken “.
Dat de geschiedenis zich herhaalt wordt bewezen door de opkomst van Gated Communities in Amerika, Zuid-Afrika maar ook bij ons.
Wat is een Gated Community?
Het is een woonwijk waarvan alle in -en uitgangen zijn afgesloten zodat er controle is op wie de wijk in – en uitgaat. In de volksmond spreekt men ook van een hekwerkwijk De grootte kan variëren van een kleine wijk met enkele appartementsgebouwen en gemeenschappelijke voorzieningen zoals ontspanning tot een heus dorp met winkels, scholen, ziekenhuizen, parken en bedrijfsterreinen. Gated Communities worden vrijwel altijd buiten bestaande steden gebouwd.
Ontstaan
Gated Communities zijn ontstaan in de Verenigde Staten en bevinden zich in veel landen waar de kloof tussen arm en rijk groot is ( vb. Mexico, Brazilië, China en Zuid –Afrika ) maar ook in stedelijke gebieden waar de criminaliteit hoog is.
Soorten Gated Communities
Prestige communities: luxe woonwijken voor de rijken die graag tussen andere rijken willen wonen om hun rijkdom te etaleren zonder angst voor diefstal of beroving.
Lifestyle communities: woonwijken voor mensen uit een bepaalde sociale klasse die in dezelfde levensfase verkeren en gelijke wensen op het vlak van levensstijl hebben.
(vb. gepensioneerden communities ) waar rust primeert.
Security zone communities of safety zone communities : woonwijken voor mensen die reële of vermeende criminele, dreigingen willen sluiten.
Purpose designed communities: wijken speciaal ontworpen voor buitenlandse werknemers(vb. wijken in Arabische landen voor westerse olieindustriemedewerkers.
Kenmerken
1 Bedoeld voor hogere sociale klasse.
2 Beveiliging en bewaking. Meestal is er toegangscontrole en beveiliging door
alarmsystemen,beveiligingscamera’s, beveiligingspersoneel en omheiningen zoals muren en hekwerk. Hierdoor worden het soms echte forten.
3 Eigen interne organisatie. De hele wijk is privé terrein inclusief de infrastructuur en gemeenschappelijke voorzieningen. De lokale overheid wordt beperkt in de uitoefening van haar maatschappelijke taken. Wegenonderhoud en vuilnisophaling worden in eigen beheer uitgevoerd. Bij grotere Gated Communities is zelfs het onderwijs en gezondheidszorg in eigen beheer. Wie er wil wonen, moet de regels respecteren anders worden sancties opgelegd of kan men worden uitgezet. Die regels kunnen ver gaan (vb. verbod op kinderen in de wijk..).
4 Segregatie van sociale klassen. De interactie van de communitybewoners met de omgeving neemt af naarmate de community groter en zelfvoorzienerder wordt.
Bokrijkpark in Genk
Echte Gated Communitys zijn er in België (nog) niet. Er zijn wel luxe woonparken die veel kenmerken van een Gated Community in zich hebben. Zo is er het voorbeeld van Bokrijkpark in Genk. Midden de Limburgse natuur ( in de omgeving van het domein Bokrijk) verscheen een residentie van een 50 tal luxe woningen. Men hoort liever de naam “woonpark” als “Gated Community “. Er zijn wel een aantal gelijkenissen: omheiningen, slechts twee bewaakte uitgangen, camerabewaking, gemeenschappelijke voorzieningen zoals zwembad, fitness, sauna, de aanwezigheid van een huisbewaarder.
Mijn mening
Volgens mij bedreigen deze enclaves het sociaal kapitaal van onze samenleving. Zij die uitgesloten worden voelen zich nog meer tweede of derderangsburgers. Het is niet toevallig dat deze communities een succes zijn in landen met grote criminaliteit en een zwakke sociale zekerheid ( of gebaseerd op privé initiatief zoals de USA ).
Jana Haemels
Bibliografie:
Geraadpleegd op 14/01/2011 om 16.00 uur: http://www.bokrijkpark.be/algemeen.htm
Geraadpleegd op 14/01/2011 om 16:10 uur: http://nl.wikipedia.org/wiki/Gated_community
In onze contreien komt het toch ook voor dat ganse buurten en gemeenten vooral ingepalmd worden door de hogere klassen. Denk ik maar aan Knokke, sommige randgemeenten in het Brusselse (sommige bevolkt met Europese hoge ambtenaren). De woning- en grondprijzen in deze buurten schrikken impliciet mensen af uit lagere sociale klassen om zich daar te vestigen.
BeantwoordenVerwijderenMisschien ligt het wel in de aard van vele rijke mensen om zich te distantiëren van lagere klassen. Een consequent huisvestingsbeleid van de overheid is essentieel om deze evolutie toch in de gaten te houden.
Dag Jana
BeantwoordenVerwijderenHet is opmerkelijk hoe frequent we tekst van Abram de Swaan kunnen toetsen aan situaties in het heden. Er is reeds veel vooruitgang geboekt doorheen de jaren, maar er zijn nog opmerkelijke gelijkenissen, zoals ook jouw mooie presentatie van de Gated Communitys.
Een klassestrijd is ook van deze dagen. Het etaleren van rijkdom, het zich willen onderscheiden van lagere klassen is kenmerkend voor vroeger én nu.
Een eigen voorbeeld: onlangs heeft zich in mijn gemeente een nieuwe club gevestigd, die 'exclusief' hoort te zijn en werkt met lidkaarten. Daar komt mijn haar van recht.
Ik geloof wel dat we een nieuwe trend te gemoed gaan waarin men terugkeert naar de essentie, waarin men net soberheid verkiest boven onze commerciële cultuur en samenzijn een prioriteit is.
De contrasten tussen de verschillende lagen van de bevolking zullen zich echter altijd manifesteren.
Dag Jana
BeantwoordenVerwijderenNog een opmerking. Niet enkel de rijken zullen zich willen verzamelen en willen 'samenhokken'.
Bijvoorbeeld de arbeidsonderlinges in de 19de eeuw waren gebaseerd op solidariteit, maar dit énkel voor de arbeiders die van eenzelfde stand, vaak zelfde beroep waren en van eenzelfde omgeving. Deze vorm van uitsluiting was ook mede de oorzaak van de ondergang van deze verenigingen.
Hallo Jana
BeantwoordenVerwijderenEen reactie op de 'bedenking' van Charlotte:
elke stad heeft zijn of haar 'gated communities'.
Als we Brussel als voorbeeld nemen, dan kan men zien dat het centrum 'de marollenwijk' de woonwijk van de armen is. Hoe verder men van de 'marollenwijk' verwijdert is: des te rijker de buurt wordt.
Niet voor niets is het Justitiepaleis speciaal ingericht. "Om niet samen met armoedzaaiers door dezelfde deur te moeten, heeft de architect speciale ingangen moeten maken voor de welgestelden." (bron: een begeleider van bezoekers aan het Justitiepaleis Brussel)