In hoofdstuk 4 van “Zorg en de staat “ heeft de auteur het over de vlucht van het platteland naar de steden in de 19 e eeuw en het feit dat dit fenomeen nog versterkt werd door de industriële revolutie. De komst van grote bedrijven naar de steden trok arbeidskrachten aan . Ten behoeve van hen werden grote urbanisatieprojecten ( arbeiderscité’s) uit de grond gestampt. Ganse wijken werden dikwijls naar deze bedrijven genoemd ( vb in Antwerpen “den Bell “ naar Bell telephone later Alcatel Bell ).
Als voorbeeld, dichter bij mij thuis, haal ik “ Het Arsenaal “ aan in Mechelen (Muizen).
Voor wat staat “Het Arsenaal “?
De centrale werkplaatsen van de N.M.B.S. zijn bij de Mechelaar beter gekend als “ het Arsenaal”. De geschiedenis van de stad Mechelen en het ontstaan van de spoorwegmaatschappij zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
De ganse woonwijk rond de centrale werkplaats wordt Arsenaal genoemd.
De vzw Mechels Miniatuurtheater werd later omgedoopt tot theater t’Arsenaal
( http://www.tarsenaal.be/.). Het wijkhuis draagt de naam Arsenaal.
Kortom, het Arsenaal was en is meer dan een werkplaats waar mensen hun brood verdienen.
Ontstaan van de woonbuurt Arsenaal als urbanisatieproject voor de arbeiders van de centrale werkplaats.
De Olifant was de eerste (stoom) locomotief op het Europese vasteland. Op 5 mei 1835 legde hij het traject tussen Brussel en Mechelen af.
De ontwikkeling van het Belgische spoorwegnet en daaraan gekoppeld de noodzaak tot de oprichting van een centrale werkplaats enerzijds en de industriële revolutie halverwege de 19 e eeuw anderzijds zorgden er voor dat Mechelen een grote aantrekkingskracht had op migranten uit de nabijgelegen dorpen en het platteland. Het Arsenaal was de eerste grootschalige fabriek te Mechelen en is nog steeds één van de grootste werkgevers. Momenteel werken er nog ongeveer 1300 werknemers.
De straten van de woonbuurt Arsenaal hebben nog altijd het uitzicht van de jaren 1880 met enkele typische arbeiderswoningen.
De straatnamen verwijzen expliciet naar de activiteiten binnen de centrale werkplaatsen. Zo vind je er de Aambeeldstraat, Draaibankstraat, Locomotiefstaat, Smisstraat, Tenderstraat en Wagonstraat.
Vanwaar de naam Arsenaal?
Een eerste voorlopige werkplaats van de spoorwegmaatschappij werd gevestigd in een atelier in de Goswin de Stassartstraat.Dit atelier deed sinds de Franse Revolutie dienst als wapenarsenaal. De mannen die er werkten werden arsenaalmannen genoemd. Toen de spoorwegmaatschappij later verhuisde naar de site langsheen de Leuvensesteenweg te Muizen bleef de werkplaats de naam “Arsenaal “ behouden.
In Mechelen en omstreken betekent werken in het “Arsenaal “ werkzekerheid, een degelijke verloning te vergelijken met een betrekking bij de overheid.
Jana Haemels
Geen opmerkingen:
Een reactie posten